Νέο πλαίσιο και οδηγίες του ΕΦΕΤ για το νερό ανθρώπινης κατανάλωσης στις επιχειρήσεις τροφίμων
Ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ) εξέδωσε νέο ενημερωτικό έγγραφο (Αρ. Πρωτ. 11286/14.09.2026) με σκοπό την επικαιροποίηση των οδηγιών για την ισχύουσα νομοθεσία περί ποιότητας του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης, καθώς και τους διενεργούμενους ελέγχους στις επιχειρήσεις τροφίμων.
Η αναθεώρηση αυτή ενσωματώνει τις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής Οδηγίας (ΕΕ) 2020/2184, η οποία αντικατέστησε την παλαιότερη Οδηγία 98/83/ΕΚ, προσαρμόζοντας το πλαίσιο στις σύγχρονες επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις.
1. Κύριες αλλαγές και νέες απαιτήσεις στη νομοθεσία για το νερό
Στο πλαίσιο της νέας Οδηγίας, εισάγονται σημαντικές προσθήκες:
-
Προσέγγιση βάσει κινδύνου (Risk-based approach): Διαχείριση της ασφάλειας του νερού σε όλα τα στάδια.
-
Υλικά σε επαφή με το νερό: Καθορισμός ελάχιστων υγειονομικών απαιτήσεων για τα υλικά, τις χημικές ουσίες επεξεργασίας και τα μέσα διήθησης.
-
Δικαίωμα πρόσβασης & Πληροφόρηση: Ενίσχυση της πρόσβασης στο νερό και της τακτικής ενημέρωσης του κοινού.
-
Νέες Χημικές και Μικροβιολογικές Παράμετροι:
-
Δισφαινόλη Α (ενδοκρινικός διαταράκτης).
-
Χλωρικά και Χλωριώδη (παράγωγα μεθόδων απολύμανσης).
-
Αλογονοοξικά οξέα (HAAS).
-
Μικροκυστίνη-LR (σε περιπτώσεις ανάπτυξης φυτοπλαγκτού).
-
Ουσίες PFAS («Σύνολο PFAS» και «Άθροισμα PFAS»).
-
Ουράνιο.
-
Κατάλογος επιτήρησης: Προσθήκη ουσιών όπως η 17β-οιστραδιόλη, η εννεϋλοφαινόλη, καθώς και μεθοδολογία μέτρησης μικροπλαστικών.
-
2. Βασικές υποχρεώσεις των επιχειρήσεων τροφίμων
Το νερό που χρησιμοποιείται στην παραγωγή, επεξεργασία, συντήρηση ή εμπορία τροφίμων θεωρείται νερό ανθρώπινης κατανάλωσης και το σημείο τήρησης των παραμετρικών τιμών είναι το ακριβές σημείο όπου αυτό χρησιμοποιείται μέσα στην επιχείρηση.
Α. Υδροδότηση από Δημόσιο Δίκτυο
-
Όρια ευθύνης: Ο φορέας ύδρευσης φέρει την ευθύνη μέχρι τον καταμετρητή (ρολόι). Από το σημείο υδροληψίας και μετά, την αποκλειστική ευθύνη φέρει η επιχείρηση.
-
Αρχείο/Φάκελος Νερού: Όλες οι επιχειρήσεις υποχρεούνται να τηρούν φάκελο με αποδεικτικά υδροδότησης και ετήσια στοιχεία ποιότητας νερού από τον οικείο φορέα.
-
Εσωτερικοί έλεγχοι & Δειγματοληψίες:
-
Οι μονάδες παραγωγής (παρασκευαστές) και οι «Εγκαταστάσεις Προτεραιότητας» (π.χ. τουριστικές μονάδες/κατασκηνώσεις άνω των 250 κλινών/ατόμων, νοσοκομεία) οφείλουν να διαθέτουν σχεδιάγραμμα εσωτερικού δικτύου και να πραγματοποιούν περιοδικούς ελέγχους (E. coli, εντερόκοκκοι, κολοβακτηριοειδή, pH, αγωγιμότητα, υπολειμματικό χλώριο κ.ά.).
-
Σε περίπτωση αποθήκευσης σε δεξαμενές, απαιτούνται τουλάχιστον 2 έλεγχοι ανά έτος και τακτικό πρόγραμμα καθαρισμού.
-
Β. Υδροδότηση από Ιδιωτικό Δίκτυο (π.χ. Γεώτρηση)
-
Απαιτείται άδεια χρήσης ύδατος και ένταξη στο σύστημα HACCP με πλήρες σχέδιο διαχείρισης κινδύνων.
-
Απαιτείται διάγραμμα ροής, περιγραφή των σταδίων επεξεργασίας (φίλτρα, αποσκληρυντές, UV, χλωρίωση) και πιστοποιητικά καταλληλότητας του εξοπλισμού για επαφή με τρόφιμα/νερό (σύμφωνα με τον Καν. ΕΚ 1935/2004).
3. Ειδικές οδηγίες ανά τομέα
-
Μηχανές Παγοκύβων (Μαζική Εστίαση):
-
Οι μηχανές πρέπει να τοποθετούνται σε στεγασμένους χώρους και να συντηρούνται/απολυμαίνονται τακτικά.
-
Απαιτείται καθημερινός έλεγχος για την αποφυγή σχηματισμού βιομεμβράνης (biofilm).
-
Η χρήση του πάγου πρέπει να γίνεται με κατάλληλες σπάτουλες/λαβίδες (όχι με γυμνά χέρια) και να διενεργείται περιοδικός μικροβιολογικός έλεγχος.
-
-
Νωπά Οπωροκηπευτικά & Ανακυκλωμένο Νερό:
-
Εφαρμογή των κατευθυντήριων οδηγιών για την αξιολόγηση των υδάτων άρδευσης και μετασυλλεκτικής χρήσης.
-
Σε περιπτώσεις χρήσης ανακυκλωμένου νερού, αυτό πρέπει να πληροί τις προδιαγραφές του πόσιμου νερού (συνιστάται η χρήση της δωρεάν εφαρμογής WaterManage4You της EFSA).
-
-
Αλιεύματα:
-
Επιτρέπεται η χρήση καθαρού θαλάσσιου νερού για το πλύσιμο και τη συντήρηση αλιευμάτων, εφόσον δεν αποτελεί πηγή μόλυνσης.
-
4. Τι συμβαίνει σε περίπτωση μη συμμόρφωσης;
Εάν από τους εργαστηριακούς ελέγχους προκύψει ότι το νερό είναι ακατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση (μη συμμόρφωση υψηλού κινδύνου):
-
Λαμβάνονται άμεσα μέτρα συμμόρφωσης και διορθωτικές ενέργειες βάσει του Ν. 4235/2014.
-
Ενημερώνεται και συνεργάζεται η αρμόδια Υπηρεσία Περιβαλλοντικής Υγιεινής.
Πηγή & Χρήσιμοι Σύνδεσμοι:
